Phố Arbat Almaty (Zhibek Zholy): lịch sử, nên xem gì, cách đi

Phố Arbat Almaty là cách người dân gọi đoạn phố đi bộ trên phố Zhibek Zholy, giữa trung tâm cũ của thành phố. Đây là nơi người Almaty hẹn hò, nghe nhạc đường phố, mua sắm và ngồi cà phê. Với du khách, Arbat là chỗ dễ đi bộ nhất để cảm nhận nhịp sống thường ngày của Almaty, lại nằm gần chợ Xanh và công viên Panfilov.

Phố Arbat Almaty ở đâu, đi thế nào

Tên chính thức là phố Zhibek Zholy (tiếng Kazakh: Жібек Жолы), dài khoảng 4,2 km xuyên trung tâm Almaty. “Arbat” chỉ là tên gọi dân gian, đặt theo phố đi bộ Arbat nổi tiếng ở Moscow. Theo Wikipedia tiếng Nga và trang Sxodim, đoạn đi bộ nằm giữa đại lộ Abylai Khan và phố Kunaev. Tengrinews ghi đoạn này dài khoảng 500 m.

• Đi metro: ga Zhibek Zholy nằm dưới phố Panfilov, giữa phố Zhibek Zholy và phố Gogol, sát khu Arbat. Lối lên ở góc đông nam ngã tư Gogol – Panfilov.
• Đi bộ từ các điểm gần: chợ Xanh nằm ở số 53 cùng phố Zhibek Zholy, phía đông khu Arbat. Ga metro Zhibek Zholy cách cổng công viên Panfilov khoảng 400 m.
• Xe điện bánh hơi: các tuyến số 9, 11, 19 chạy qua phố Zhibek Zholy (Wikipedia tiếng Nga).
• Giờ mở: đây là phố công cộng, đi bộ tự do, không thu phí và mở cả ngày đêm. Cửa hàng, quán ăn có giờ mở riêng.

Lịch sử phố Zhibek Zholy và Arbat

Từ phố Buôn bán đến “Con đường tơ lụa”. Từ thế kỷ 19, đây đã là con phố thương mại của thành phố, lúc đó có tên là phố Torgovaya (Buôn bán). Năm 1936, phố được đổi tên theo nhà văn Maxim Gorky. Đầu thập niên 1990, sau khi Kazakhstan độc lập, phố mang tên Zhibek Zholy, nghĩa là “Con đường tơ lụa”. Theo Wikipedia tiếng Nga, chợ Xanh ngày nay nằm đúng vị trí khu thương xá (gostiny dvor) cũ trên phố này.

Trở thành phố đi bộ từ cuối thập niên 1980. Wikipedia tiếng Nga ghi xe cộ bị cấm vào đoạn từ Abylai Khan đến Kunaev từ cuối thập niên 1980. Theo Informburo, phố được làm theo mô hình phố Arbat ở Moscow. Hai cửa hàng lớn nhất trên phố thời đó là TsUM và Universam. Đầu thập niên 1990, Arbat là chỗ tụ tập của dân chơi nhạc rock, người vẽ tranh, đọc thơ.

TsUM và những tòa nhà cũ. Bách hóa trung tâm TsUM ở góc Abylai Khan – Zhibek Zholy mở cửa năm 1961, xây theo mẫu TsUM Moscow (Wikipedia). Tengrinews gọi đây là TsUM đầu tiên của nước cộng hòa. Cũng trên phố này, ở số 63, là tòa nhà Kyzyl-Tan, vốn là cửa hàng của thương nhân Iskhak Gabdulvaliev. Năm xây được ghi khác nhau: năm 1896 theo thiết kế của kiến trúc sư P. Gurde, hoặc năm 1912 theo thiết kế của A. Zenkov. Từ năm 1982, tòa nhà được Nhà nước bảo vệ là di tích cấp quốc gia.

Mở rộng thành khu đi bộ hơn 1,4 km. Năm 2017, phố Panfilov được cải tạo thành phố đi bộ, chạy từ phố Kabanbay Batyr (gần nhà hát Opera và Ballet Abai) đến Arbat, dài khoảng 1,4 km (Tengrinews). Theo Tengrinews, khu phố được cải tạo lớn vào năm 2017 và 2019; thợ thi công còn giữ lại một đoạn đường lát đá từ thập niên 1930 tìm thấy khi đào.

Nên xem, nên làm gì ở phố Arbat

• Nghe nhạc đường phố: nghệ sĩ hát rong, ban nhạc trẻ và nhóm nhảy thường biểu diễn trên phố, đông nhất vào chiều tối. Hằng năm ở đây có các lễ hội nghệ thuật đương đại và truyền thống.
• Đi bộ nối hai trục phố: đi dọc Zhibek Zholy rồi rẽ vào phố đi bộ Panfilov để có một vòng dạo bộ hơn 1,4 km qua quán cà phê, ghế đá, đài phun nước.
• Ghé TsUM và trung tâm mua sắm: TsUM và trung tâm thương mại Passage nằm ngay trên khu Arbat. Ở đây có quầy đồ thủ công, quà lưu niệm, cùng hai rạp chiếu phim Tsezar và Lumiera Cinema.
• Ngắm ga metro Zhibek Zholy: mở năm 2011, trang trí bằng tranh gốm vẽ tay về các công trình dọc Con đường tơ lụa như Vạn Lý Trường Thành, lăng Khoja Ahmed Yasawi, Taj Mahal.
• Nhìn tòa Kyzyl-Tan: một trong số ít công trình cuối thế kỷ 19 – đầu thế kỷ 20 còn lại trên phố, mái vòm phủ vảy và mặt tiền chạm khắc.
• Ghép lịch trình: Arbat dễ ghép với chợ Xanh và công viên Panfilov, nhà thờ Zenkov trong cùng một buổi đi bộ.

Thời điểm đẹp và thời tiết

Arbat đông vui nhất vào chiều tối, khi người trẻ ra phố và nghệ sĩ biểu diễn. Mùa xuân và mùa thu đi bộ dễ chịu hơn so với giữa hè nắng nóng hoặc mùa đông lạnh.

Tháng 10: theo số liệu khí hậu giai đoạn 1991–2020 (Wikipedia), nhiệt độ cao trung bình tháng 10 ở Almaty khoảng 17°C, thấp trung bình khoảng 5°C, lượng mưa khoảng 50 mm. Buổi chiều dạo phố dễ chịu, nhưng sau khi mặt trời lặn trời lạnh nhanh. Hàng cây trong khu trung tâm bắt đầu chuyển vàng vào thời gian này.

Kinh nghiệm cho khách Việt

• Giày và áo: khu đi bộ hơn 1,4 km, nên đi giày êm. Tháng 10 mang theo áo khoác cho buổi tối.
• Giữ đồ cá nhân: chỗ đông người xem biểu diễn, nên đeo túi phía trước và giữ chặt điện thoại.
• Chụp ảnh nghệ sĩ: chụp, quay nghệ sĩ đường phố thì nên hỏi trước hoặc gửi ít tiền ủng hộ. Không chụp cận mặt người lạ khi chưa được đồng ý.
• Nhà vệ sinh: tiện nhất là trong TsUM, trung tâm Passage hoặc các quán cà phê trên phố.
• Tiền: mang ít tiền tenge mệnh giá nhỏ cho quầy hàng rong và nghệ sĩ đường phố.
• Flycam: không bay giữa phố đông người. Kazakhstan yêu cầu đăng ký thiết bị bay không người lái, nên hỏi quy định hiện hành trước khi mang flycam theo.

Câu hỏi thường gặp

Tên chính thức của phố Arbat Almaty là gì?

Đó là phố Zhibek Zholy, đoạn đi bộ giữa đại lộ Abylai Khan và phố Kunaev. “Arbat” là tên gọi dân gian, theo tên phố đi bộ ở Moscow. Phố đi bộ Panfilov cắt ngang khu này cũng thường được tính chung vào “Arbat”.

Đi phố Arbat có mất phí không?

Không. Đây là phố công cộng, đi bộ tự do cả ngày đêm. Chỉ tốn tiền khi mua sắm, ăn uống hoặc ủng hộ nghệ sĩ đường phố.

Nên dành bao lâu cho phố Arbat?

Khoảng 1–2 giờ là đủ để đi hết đoạn Zhibek Zholy và phố đi bộ Panfilov, nghe nhạc và ngồi cà phê. Nếu ghép thêm chợ Xanh và công viên Panfilov, nên dành cả buổi chiều.

Điểm đến liên quan

• Cẩm nang du lịch Kazakhstan – Kyrgyzstan: trọn bộ bài viết theo hành trình
• Du lịch Almaty: cẩm nang thành phố
• Công viên Panfilov và nhà thờ Zenkov
• Chợ Xanh Almaty (Green Bazaar)
• Quảng trường Cộng hòa Almaty

Vietkingtravel đang khảo sát và xây dựng hành trình Kazakhstan – Kyrgyzstan bay thẳng từ Hà Nội. Liên hệ Vietkingtravel để nhận thông tin lịch khởi hành.

Nguồn tham khảo

• Wikipedia tiếng Nga – Проспект Жибек Жолы
• Wikipedia – Jibek Joly Street
• Wikipedia tiếng Nga – Жибек Жолы (станция метро)
• Wikipedia tiếng Nga – Кызыл-Тан
• Wikipedia – TsUM (Almaty)
• Wikipedia – Almaty (bảng khí hậu)
• Informburo – История одной улицы: каким был алматинский Арбат (8/2017)
• Tengrinews – 6 лучших пешеходных улиц Казахстана (3/2021)
• Tengrinews – Лучшие места для пешеходных прогулок в Алматы (11/2023)
• Sxodim – Алматинский Арбат
• Sxodim – Улица Панфилова
• We Project – Алматинский и столичный Арбат (6/2020)
• 24.kz – Quy định đăng ký drone tại Kazakhstan (7/2024)