Chợ Xanh Almaty (Green Bazaar): lịch sử, mua gì, kinh nghiệm

Chợ Xanh, tiếng Kazakh là Kök Bazar, tiếng Nga là Zelyony Bazar, là khu chợ ở trung tâm Almaty có lịch sử buôn bán từ năm 1868. Đây là nơi dễ thấy đời sống thường ngày của người Almaty nhất: quầy thịt ngựa, phô mai kurt, hạt và trái cây khô xếp thành từng mâm, món kimchi của cộng đồng người gốc Triều Tiên. Với khách Việt, đây cũng là chỗ tiện để mua đặc sản mang về trước ngày bay.

Ở đâu, đi thế nào

• Địa chỉ: số 53 đại lộ Zhibek Zholy, quận Medeu, ở góc giao với phố Zenkov, trong khu phố cổ của Almaty. Khu chợ được bao quanh bởi các phố Zhibek Zholy, Zenkov, Makataev và Pushkin.
• Xe điện bánh hơi số 9, 11, 19 dừng trên đại lộ Zhibek Zholy; xe buýt số 8, 20, 40, 73, 112, 113, 204 dừng trên phố Makataev. Có bãi đỗ xe ngầm hai tầng, lối vào từ phố Zenkov.
• Chợ cùng khu trung tâm với công viên Panfilov và nhà thờ Zenkov, nên dễ ghép trong cùng một buổi tham quan.

Lịch sử và những điều đặc biệt

• Từ năm 1868: các dãy hàng buôn bán đã có ở khu đất này khi thành phố còn mang tên Verny. Năm 1875, khu “Gostiny Dvor” (chợ của thương nhân) được dựng gồm hai dãy nhà thấp, do thương nhân Sadyk Rafikov từ Semipalatinsk bỏ tiền, kiến trúc sư Jan Kozell-Poklevsky thiết kế.
• Động đất và đổi tên: trận động đất năm 1887 phá hủy gần hết khu chợ. Năm 1927, chợ được xây lại thành “Chợ nông trang tập thể trung tâm”, nhưng người dân vẫn quen gọi là Chợ Xanh, và cái tên này giữ đến nay. Các nguồn hiện có không giải thích thống nhất vì sao chợ được gọi là “Xanh”.
• Thời chiến: trong Thế chiến II, đây là nơi hiếm hoi người dân mua được hàng bằng tiền thay vì tem phiếu, dù giá rất cao. Thập niên 1940, chợ còn bán cả gia súc sống và táo Aport nổi tiếng của Almaty.
• Tòa nhà năm 1975: chợ gỗ cũ bị dỡ, năm 1975 tòa nhà có mái che nhiều tầng theo phong cách kiến tạo Xô Viết mở cửa, kiến trúc sư chính là Mark Pavlov. Gian chính có khoảng 800 chỗ bán hàng, mái có chín giếng trời hình kim tự tháp.
• Cải tạo nhiều đợt: năm 2017, một gian hàng mới hai tầng được xây thay cho các ki-ốt container, tổng diện tích khoảng 20.000 m², có bãi đỗ xe hai tầng khoảng 400 chỗ. Gần đây nhất, dự án cải tạo cảnh quan được thành phố duyệt tháng 5/2025, thi công từ ngày 13/11/2025, dự kiến xong ngày 13/5/2026, với dải đi bộ rộng dọc đại lộ Zhibek Zholy. Đến thời điểm viết bài (tháng 10/2026), chúng tôi chưa tìm thấy thông báo chính thức về việc hoàn tất, nên du khách có thể gặp một số khu vực đang thi công.

Nên xem, nên mua gì

• Khu thịt: các dãy bán thịt cừu, bò, dê và thịt ngựa; có kazy (lạp xưởng thịt ngựa nhồi ruột, món thường dọn cho khách quý) và shuzhuk.
• Đồ sữa truyền thống: kurt (viên sữa chua phơi khô, rất mặn), irimshik (sữa đông ngọt), jent (kê rang trộn bơ, hạt và mật ong), kumys (sữa ngựa lên men), shubat (sữa lạc đà).
• Hạt, trái cây khô, gia vị: mơ khô, nho khô, sung, các loại hạt, mật ong; đầu các dãy hàng có cả sản phẩm từ Uzbekistan và Tajikistan. Đây là nhóm quà dễ mang về nhất.
• Món ăn kiểu Triều Tiên: kimchi, cà rốt trộn kiểu Hàn, được bán thành quầy riêng.
• Quà lưu niệm, trang phục truyền thống: gian Kolos bên cạnh có đồ lưu niệm, đồ cổ; khu hàng may mặc có mũ thêu, áo choàng chapan.

Thời điểm đẹp và thời tiết

Theo các trang hướng dẫn Almaty năm 2023, chợ mở cửa từ thứ Ba đến Chủ nhật, khoảng 8:00 đến 19:00, nghỉ thứ Hai. Giờ mở cửa có thể thay đổi, nhất là khi đang cải tạo, nên kiểm tra lại trước khi đi. Buổi sáng hàng tươi và đầy đủ nhất; cuối ngày người bán hay giảm giá rau củ.

Tháng 10: Almaty vào thu, nhiệt độ cao trung bình khoảng 17°C, thấp trung bình khoảng 5°C (số liệu 1991–2020). Trái cây vụ thu bày bán nhiều, chợ đông và nhiều màu sắc. Tòa nhà chính có mái che, nên dù trời mưa vẫn tham quan được.

Kinh nghiệm cho khách Việt

• Mặc cả lịch sự: trả giá là chuyện bình thường ở chợ. Theo một hướng dẫn của trang Sxodim (Almaty), người bán thường bớt khoảng 5–10%. Nên hỏi giá vài quầy trước khi mua.
• Thanh toán: chuẩn bị tiền mặt tenge mệnh giá nhỏ. Nhiều quầy nhận tiền mặt và mã Kaspi QR của ngân hàng nội địa; khách du lịch thường không dùng được Kaspi, và thẻ quốc tế không phải quầy nào cũng nhận.
• Nếm thử có chừng: người bán thường mời nếm hạt, mật ong, kurt. Nếm vừa phải rồi quyết định mua, tránh nếm nhiều quầy rồi không mua gì.
• Chụp ảnh: quầy hàng bày rất đẹp, nhưng nên hỏi trước khi chụp cận người bán.
• Mang thực phẩm về Việt Nam: thịt, sữa và sản phẩm động vật có thể phải khai báo, kiểm dịch khi nhập cảnh. Ưu tiên hàng đóng gói hút chân không, có nhãn, và nên hỏi kỹ quy định của hải quan, kiểm dịch Việt Nam trước khi mua số lượng lớn. Hạt và trái cây khô đóng gói là lựa chọn ít rủi ro hơn.
• Giữ đồ cá nhân: chợ đông, đặc biệt sáng cuối tuần; nên đeo túi phía trước.

Câu hỏi thường gặp

Chợ Xanh Almaty có từ bao giờ?

Hoạt động buôn bán ở khu đất này có từ năm 1868, khu Gostiny Dvor được dựng năm 1875. Tòa nhà mái che hiện nay có từ năm 1975 và được mở rộng, cải tạo nhiều lần, gần nhất là các đợt năm 2017 và 2025–2026.

Chợ Xanh mở cửa giờ nào?

Theo các trang hướng dẫn năm 2023, chợ mở từ thứ Ba đến Chủ nhật, khoảng 8:00 đến 19:00, nghỉ thứ Hai. Giờ có thể thay đổi, nên kiểm tra lại trên bản đồ hoặc hỏi khách sạn trước khi đi.

Nên mua gì ở Chợ Xanh làm quà?

Hạt, trái cây khô, mật ong và kurt đóng gói là những món dễ mang và để được lâu. Kazy hút chân không là đặc sản đáng thử, nhưng cần tìm hiểu quy định kiểm dịch trước khi mang về Việt Nam.

Điểm đến liên quan

• Du lịch Almaty: tổng quan thành phố
• Công viên 28 chiến sĩ Panfilov và nhà thờ Zenkov
• Làng du mục Huns gần Almaty
• Cẩm nang du lịch Kazakhstan

Vietkingtravel đang khảo sát và xây dựng hành trình Kazakhstan – Kyrgyzstan bay thẳng từ Hà Nội. Liên hệ Vietkingtravel để nhận thông tin lịch khởi hành.

Nguồn tham khảo

• Wikipedia tiếng Nga – Chợ Xanh (Almaty)
• Wikipedia – Green Bazar
• Welcome.kz – Green Bazaar
• Tengrinews – Chợ Xanh: điều du khách cần biết (11/2023)
• Sxodim – Hướng dẫn Chợ Xanh (4/2023)
• Tengrinews – Dự án cải tạo Chợ Xanh (20/2/2026)
• NPR – Thịt ngựa ở Kazakhstan
• Atlas Obscura – Green Bazaar
• Wikipedia – Almaty (khí hậu)