Tàu điện ngầm Almaty: 23 năm cho 7 ga đầu tiên

Dưới lòng Almaty có một tuyến tàu mà người Việt ít ai biết: tuyến metro thứ hai của Trung Á, sau Tashkent (Uzbekistan). Câu chuyện của nó là câu chuyện kiên nhẫn: khởi công năm 1988, đến năm 2011 mới đón khách.

Trong chuyến khảo sát tháng 10/2026, tôi nghe kể Almaty phải “đủ dân” mới được làm metro. Kiểm lại các nguồn lịch sử, câu chuyện còn dài hơn thế.

Liên Xô vạch tuyến từ thập niên 1970

• Ở Liên Xô, chỉ thành phố từ 1 triệu dân trở lên mới được xét xây metro.
• 1978: Tổng quy hoạch Alma-Ata (tên cũ của Almaty) đã có tuyến metro đầu tiên.
• 1980: Thủ tướng Liên Xô Kosygin ký quyết định giao làm luận chứng kinh tế kỹ thuật, thiết kế và khởi công. Các viện thiết kế metro Moskva và Leningrad cùng vẽ.
• Để lấy mặt bằng, 137 tòa nhà bị phá dỡ, trong đó có 92 nhà ở.
• 7/9/1988: chính thức khởi công. Dự kiến xong năm 1997.

Liên Xô tan rã, công trình nằm im

• Ban đầu tiền xây dựng do ngân sách Liên Xô chi. Năm 1990, Kazakhstan quyết định tự gánh bằng ngân sách nước mình.
• Cuối 1991 Liên Xô tan rã, tiền từ Moskva ngừng. Năm 1994 công trình bị đình lại.
• Khoảng 2001 xây tiếp, đến 2005 được đưa vào danh sách dự án ưu tiên của thành phố.
• Almaty nằm trong vùng động đất mạnh, nên đào hầm ở đây khó hơn nhiều nơi khác.

1/12/2011: chuyến tàu đầu tiên

• Tuyến 1 mở cửa với 7 ga, khoảng 8,5 km. Đây là metro đầu tiên của Kazakhstan, sau khoảng 23 năm xây dựng có lúc dừng.
• Nối dài năm 2015 (thêm 2 ga) và 2022 (thêm 2 ga). Hiện có khoảng 11 ga, 13,4 km.
• Sau 14 năm vận hành, metro đã chở hơn 200 triệu lượt khách.
• Thành phố có kế hoạch nối metro ra sân bay và làm thêm một tuyến 8 ga (theo Forbes Kazakhstan).

Lưu ý cho khách Việt muốn đi metro

• Metro chạy dọc trục trung tâm, tiện để ghé các điểm trong thành phố mà không phải gọi xe.
• Giá vé, cách mua vé và giờ chạy xem trên trang chính thức metroalmaty.kz trước khi đi, vì có thể thay đổi.
• Ở nhiều nước thuộc Liên Xô cũ, ga metro có kiểm tra an ninh ở cửa. Chuẩn bị túi gọn để qua cửa nhanh.
• Muốn quay phim, chụp ảnh trong ga thì hỏi nhân viên trước. Ở Kazakhstan, nhiều nơi siết chuyện quay chụp hơn khách Việt nghĩ.

Góc nhìn của người làm du lịch

23 năm cho 7 ga. Đọc con số đó, tôi nghĩ tới các chủ doanh nghiệp đi lên từ nghề: có những công trình không xong trong một nhiệm kỳ, một đời giám đốc, thậm chí một chế độ. Nhưng nếu bản vẽ đúng, sớm muộn gì tàu cũng chạy.

Câu hỏi thường gặp

Almaty có tàu điện ngầm không?

Có. Metro Almaty mở cửa ngày 1/12/2011, hiện có khoảng 11 ga trên chiều dài 13,4 km.

Metro Almaty có ra sân bay không?

Hiện chưa. Thành phố đã công bố kế hoạch nối metro ra sân bay.

Bài liên quan

• Cẩm nang du lịch Kazakhstan – Kyrgyzstan: trọn bộ bài viết theo hành trình
• Du lịch Almaty: cẩm nang thành phố
• Quảng trường Cộng hòa Almaty
• Kazakhstan giàu cỡ nào?

Vietkingtravel đang khảo sát và xây dựng hành trình Kazakhstan – Kyrgyzstan bay thẳng từ Hà Nội. Liên hệ Vietkingtravel để nhận thông tin lịch khởi hành.

Nguồn tham khảo

• Metro Almaty: trang lịch sử chính thức
• Vernoye-Almaty: lịch sử metro
• Khabar: metro Almaty được xây thế nào
• Zakon.kz: hơn 200 triệu lượt khách sau 14 năm
• Forbes Kazakhstan: kế hoạch nối sân bay
• Wikipedia: Almaty Metro
• Mapa-metro: bản đồ metro Almaty