Đi chợ Hà Khẩu mua gì, tránh mua gì?

“Cô ơi cái này thật hay giả đấy?” — câu hỏi này chúng tôi nghe gần như mỗi đoàn, ngay khi vừa bước chân qua cửa khẩu Lào Cai.

Chợ Hà Khẩu nằm gần như sát vách cửa khẩu quốc tế Lào Cai. Đi bộ qua biên giới xong là tới, không cần thêm xe cộ gì. Đây là lý do nó luôn nằm trong lịch trình của khách đi tuyến Châu Hồng Hà — cả tour ngắn 2 ngày 1 đêm lẫn tour dài 4 ngày 4 đêm đều ghé qua khu này.

Cái hay của chợ sát biên là mua được đồ ngay, không phải đi sâu vào nội địa. Cái dở của chợ sát biên là hàng thật hàng giả trộn lẫn, và không phải ai cũng phân biệt được trong vài phút đứng ở sạp.

Bài này chúng tôi nói thẳng hai chuyện: mua gì thì đáng, và tránh gì thì đỡ tiếc.

Vì sao chợ Hà Khẩu rẻ hơn hẳn

Không có gì bí ẩn. Đây là chợ biên mậu — hàng từ nội địa Trung Quốc đổ về ngay sát cửa khẩu, không qua nhiều tầng vận chuyển, không qua nhiều tầng trung gian như hàng nhập về Việt Nam bán lẻ.

Giá vì vậy thấp hơn hẳn so với cùng món đồ nếu mua trong nước. Đây là sự sung sướng thật, không phải quảng cáo — khách đi tuyến này ai cũng nhắc tới việc mua được đồ rẻ ngay sát biên.

Nhưng “rẻ hơn” không có nghĩa là “món nào cũng đáng mua”. Rẻ vì ít khâu trung gian là một chuyện. Rẻ vì là hàng nhái, hàng lỗi, hàng tồn kho lâu năm lại là chuyện khác. Cùng nằm trên một sạp, cùng một mức giá hấp dẫn, nhưng hai loại rẻ đó không giống nhau.

Nhóm hàng đáng mua ở chợ biên mậu kiểu này

Chợ biên mậu ở các cửa khẩu phía Bắc nói chung — trong đó có khu vực Hà Khẩu — thường mạnh nhất ở mấy nhóm hàng sau:

• Đồ gia dụng nhỏ: phích nước, bình giữ nhiệt, dụng cụ nhà bếp, đồ nhựa gia dụng. Giá thường rẻ và ít bị làm giả vì đây không phải hàng thương hiệu.
• Vải vóc, khăn, đồ len: chất liệu kiểm tra được ngay bằng tay, ít rủi ro hơn đồ điện tử hay đồ hiệu.
• Bánh kẹo, đồ khô đóng gói sẵn: mua làm quà cho con cháu ở nhà — đây đúng là việc cần làm phổ biến nhất của khách lớn tuổi khi qua biên giới, dù không phải việc quan trọng nhất của chuyến đi.
• Đồ trang trí, đồ lưu niệm nhỏ: giá trị không cao, rủi ro nếu mua nhầm cũng không lớn.

Với nhóm này, thứ anh chị mất nhiều nhất nếu chọn sai chỉ là vài chục nghìn đồng. Cứ mạnh dạn mua thử, cầm lên xem, không hợp thì để lại, không phải lăn tăn nhiều.

Nhóm hàng nên dừng tay, hỏi kỹ trước khi rút ví

Nỗi sợ lớn nhất của khách khi ra chợ biên giới không phải là giá — là mua phải hàng nhái mà không biết.

Ba nhóm hàng dễ dính nhất:

1. Đồ gắn logo thương hiệu lớn. Túi xách, giày dép, quần áo thể thao gắn tên các hãng nổi tiếng bán với giá chỉ bằng một phần mười giá chính hãng. Ở chợ biên mậu, gần như chắc chắn đây là hàng nhái. Hàng chính hãng không có lý do gì bán ở sạp chợ với giá đó.

2. Đồ điện tử, đồ công nghệ nhỏ. Tai nghe, sạc dự phòng, cáp sạc gắn tên thương hiệu lớn. Rủi ro không chỉ là mất tiền — hàng điện tử không rõ nguồn có thể hỏng nhanh, thậm chí không an toàn khi sạc.

3. Thuốc, thực phẩm chức năng không có nhãn tiếng Việt. Mua để dùng cho người nhà càng phải cẩn trọng. Không đọc được thành phần thì đừng mua để uống, chỉ nên mua để xem cho biết.

Không phải tất cả hàng ở ba nhóm này đều giả. Nhưng tỷ lệ rủi ro cao hơn hẳn, và với những món này, tiền mất thì rõ, còn tác hại thì không phải lúc nào cũng thấy ngay.

Ba cách nhận biết nhanh, không cần chuyên gia

Anh chị không cần là dân buôn để tránh phần lớn hàng nhái. Ba cách sau làm được ngay tại sạp:

Nhìn đường may và chi tiết nhỏ. Hàng nhái thường lộ ở đường chỉ không đều, khóa kéo cứng, logo in lệch hoặc màu không chuẩn. Cầm lên, lật mặt trong ra xem trước khi hỏi giá.

So giá với hàng cùng loại không gắn thương hiệu. Nếu một món đồ gắn logo hãng lớn có giá ngang, thậm chí rẻ hơn món cùng chất liệu không gắn logo bên cạnh, gần như chắc chắn có vấn đề.

Hỏi thẳng người bán “cái này chính hãng hay không”. Câu trả lời không quan trọng bằng phản ứng. Người bán hàng nhái quen việc thường trả lời rất nhanh, rất tự nhiên kiểu “hàng công ty làm ra hết mà cô” — càng nhanh càng nên nghi.

Mẹo trả giá ở chợ Hà Khẩu

Trả giá ở chợ biên mậu là chuyện bình thường, không phải chuyện ngại.

• Bắt đầu từ khoảng một nửa giá người bán chào. Không phải để ép, mà vì giá chào ban đầu ở chợ kiểu này thường đã được đẩy lên sẵn cho việc mặc cả.
• Đi theo nhóm, mua theo nhóm. Nhiều đoàn cùng hỏi một món, người bán dễ giảm hơn so với mua lẻ một mình.
• Đừng tỏ ra quá thích món đồ ngay từ đầu. Cứ hỏi giá rồi bước sang sạp khác xem, quay lại sau vẫn còn giá đó, thậm chí tốt hơn.
• Chuẩn bị sẵn con số muốn trả, đừng để bị dẫn dắt theo giá người bán hạ dần từng chút. Nói một lần con số mình chấp nhận, không thì thôi.
• Đừng ngại bước đi. Đây là mẹo hiệu quả nhất. Nhiều khi bước đi vài bước, người bán tự gọi lại với giá tốt hơn.

Trả giá không đảm bảo lúc nào cũng thành công, nhưng gần như chưa bao giờ thiệt so với việc trả đúng giá chào ban đầu.

Nhớ mang tiền mặt — quầy chợ nhỏ không phải chỗ nào cũng quét mã được

Đây là điều nhiều khách chủ quan nhất, vì cứ nghĩ “bên đó giờ quét mã hết rồi”.

Đúng là Trung Quốc thanh toán bằng mã QR rất phổ biến, khách quốc tế cũng liên kết được thẻ Visa, Mastercard với Alipay hoặc WeChat Pay. Nhưng ở chợ biên mậu, quầy nhỏ, sạp lẻ kiểu Hà Khẩu thì khác — nhiều quầy vẫn chỉ nhận tiền mặt Nhân dân tệ, chưa có máy quét mã cho thẻ nước ngoài, hoặc có nhưng mạng chập chờn ngay khu sát biên.

Anh chị nên đổi sẵn một khoản tiền mặt NDT nhỏ trước khi vào chợ, đừng trông chờ hoàn toàn vào điện thoại. Đứng giữa chợ mà không trả được tiền cho món đồ đã ưng thì mất công hơn nhiều so với việc chuẩn bị trước năm mười phút.

Cách đổi tiền sao cho không bị hớ, mang bao nhiêu là đủ cho một chuyến, chúng tôi nói kỹ hơn ở bài đổi tiền đi Vân Nam: mang bao nhiêu tệ là đủ.

Mang đồ về Việt Nam có bị giữ lại không

Một câu ít người hỏi trước, nhưng nên biết: hàng giả mạo nhãn hiệu, kể cả mua với giá vài chục nghìn ở chợ biên giới, vẫn là hàng giả mạo nhãn hiệu khi mang qua cửa khẩu. Về nguyên tắc, hải quan có quyền kiểm tra và xử lý theo quy định với hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Trên thực tế, với số lượng ít mang về dùng cá nhân thì phần lớn không bị làm khó. Nhưng anh chị không nên mua số lượng lớn một loại hàng giả logo để mang về, càng không nên mua để bán lại — đó là chuyện khác hẳn với việc mua vài món nhỏ làm quà.

Đi chợ Hà Khẩu trong bao lâu là vừa

Với đoàn đi tour ngắn — như chương trình Hà Khẩu – Bình Biên – Mông Tự 2 ngày 1 đêm — thời gian ở khu chợ này thường chỉ gói trong một buổi, xen giữa lịch trình tham quan.

Với đoàn đi tuyến dài hơn — như Bình Biên – Di Lặc – Kiến Thủy – Khai Viễn – Mông Tự 4 ngày 4 đêm — khu chợ sát biên thường là điểm dừng đầu hoặc cuối hành trình, lúc mới qua cửa khẩu hoặc lúc sắp về.

Vì vậy đừng dồn hết thời gian mua sắm vào Hà Khẩu. Nhiều điểm khác trong tuyến — như chợ đêm Kiến Thủy — cũng có đồ ăn vặt và đồ lưu niệm đáng thử, mà không khí lại khác hẳn chợ biên mậu. Chúng tôi viết riêng về khu chợ đêm này ở bài chợ đêm Kiến Thủy và món đậu phụ nướng nổi tiếng.

Nếu anh chị vẫn đang cân nhắc nên chọn tuyến ngắn hay tuyến dài để có thêm thời gian mua sắm dọc đường, chúng tôi có so sánh các tuyến xuất phát từ Lào Cai ở bài tour Trung Quốc từ Lào Cai: các tuyến và giá thật.

Hỏi nhanh, đáp thẳng

Đi chợ Hà Khẩu có cần đổi tiền trước không?

Nên đổi sẵn một khoản tiền mặt NDT nhỏ. Nhiều quầy nhỏ ở chợ biên mậu chưa quét được mã QR của thẻ nước ngoài, đứng đó chờ mạng ổn định mất thời gian hơn hẳn việc chuẩn bị tiền mặt từ trước.

Làm sao biết món đồ ở chợ Hà Khẩu là hàng thật hay hàng nhái?

Không có cách chắc chắn 100% chỉ bằng mắt thường. Nhưng nhìn đường may, so giá với hàng cùng loại không gắn thương hiệu, và để ý phản ứng của người bán khi hỏi thẳng “có phải chính hãng không” — ba cách này lọc được phần lớn trường hợp rõ ràng.

Trả giá ở chợ Hà Khẩu thế nào cho hợp lý?

Bắt đầu từ khoảng một nửa giá chào, giữ một con số mình chấp nhận trong đầu, và đừng ngại bước sang sạp khác nếu chưa vừa ý. Đi theo nhóm thường được giá tốt hơn mua lẻ.

Mua hàng nhái ở chợ Hà Khẩu mang về Việt Nam có bị giữ lại không?

Về nguyên tắc hải quan có quyền kiểm tra hàng giả mạo nhãn hiệu. Với vài món nhỏ mang về dùng cá nhân thường không bị làm khó, nhưng không nên mua số lượng lớn một loại hàng giả logo để mang về hay bán lại.

Chợ Hà Khẩu có nằm trong tất cả các tour Châu Hồng Hà không?

Phần lớn tour tuyến Châu Hồng Hà đều có ghé qua khu vực gần cửa khẩu, nhưng thời lượng và thứ tự lịch trình có thể khác nhau tùy chương trình. Anh chị hỏi rõ khi đặt tour để biết lịch trình cụ thể.

Muốn biết chính xác đoàn mình sẽ ghé chợ Hà Khẩu vào thời điểm nào trong lịch trình, anh chị gọi hoặc nhắn Zalo 0938.345.222 — chúng tôi báo đúng theo lịch khởi hành anh chị chọn.