Tối 12/10/2026, trong bữa tối ở làng Saty (Kazakhstan), trên bàn đoàn chúng tôi có chai bia nhãn đỏ ghi một chữ: Bud. Tôi được nghe kể loại bia này có nhà máy ở Kazakhstan, không xuất khẩu, và khi bán ra nước ngoài thì mang tên khác. Về phòng tôi kiểm lại. Chuyện “mang tên khác” là có thật, nhưng câu chuyện thật còn thú vị hơn: đây là cuộc tranh chấp một cái tên kéo dài hơn 100 năm giữa một hãng bia Mỹ và một hãng bia Séc.
Mục lục
Bud là bia gì?
Nhìn kỹ nhãn chai sẽ thấy dòng chữ Anheuser-Busch. Đây là hãng bia Mỹ làm ra Budweiser, nay thuộc tập đoàn AB InBev. Ở những nước hãng không có quyền dùng tên Budweiser, bia được bán dưới tên rút gọn là Bud.
Tức là ngược với điều tôi nghe: không phải bia Kazakhstan ra nước ngoài đổi tên, mà là bia Mỹ phải đổi tên ở nhiều nước, trong đó có những nước tôi đang đi.
Hai chai Budweiser, một cái tên
- Budweis là tên tiếng Đức của thành phố České Budějovice ở Cộng hòa Séc, nơi có truyền thống nấu bia lâu đời. “Budweiser” nghĩa là “của Budweis”, giống cách người ta gọi bia theo tên vùng.
- Anheuser-Busch cho biết hãng bắt đầu dùng tên Budweiser cho bia của mình từ năm 1876.
- Năm 1895, nhà máy bia Budějovický Budvar được lập tại chính thành phố này và cũng bán bia mang tên Budweiser.
- Từ đầu thế kỷ 20, hai bên kiện nhau ở nhiều nước. Budvar cho rằng “Budweiser” và “Bud” là tên gọi xuất xứ, giống Champagne của Pháp. Anheuser-Busch cho rằng mình dùng tên trước.
- Năm 2010, Tòa án Công lý châu Âu bác yêu cầu của AB InBev xin đăng ký nhãn hiệu Budweiser cho toàn Liên minh châu Âu.
Kết quả là bản đồ thế giới bị chia ô: nước thì bia Mỹ được gọi là Budweiser, nước thì chỉ được gọi là Bud. Ở Đức, quyền tên thuộc về Budvar. Ở Mỹ, ngược lại, bia Séc phải bán dưới tên Czechvar.
Bia Bud ở Kazakhstan nấu ở đâu?
Tôi chưa tìm được nguồn đáng tin nào xác nhận bia Bud được nấu tại Kazakhstan. Một cửa hàng đồ uống ở Almaty ghi xuất xứ Bud là Nga, nơi AB InBev từng liên doanh với Anadolu Efes để sản xuất loại bia này. Nếu anh chị muốn biết chính xác, hãy xem dòng nơi sản xuất in trên nhãn sau của chai.
Hãng bia lớn ở Kazakhstan là Efes Kazakhstan, có hai nhà máy ở Almaty và Karaganda. Nhà máy bia Karaganda hoạt động từ năm 1958, được Efes mua lại năm 1997, và làm ra nhãn bia nội địa quen thuộc Karagandinskoe. Đến Kazakhstan, muốn uống bia “của người ta” thì nên gọi thử nhãn này.
Bài học cho chủ doanh nghiệp: cái tên là tài sản
Hơn 100 năm, hai hãng bia lớn tốn không biết bao nhiêu tiền luật sư chỉ vì một cái tên. Tôi làm thương hiệu du lịch 15 năm, xây 19 thương hiệu, và rút ra một điều: đặt tên xong thì đăng ký bảo hộ ngay, ở mọi thị trường mình định bước vào. Đợi đến lúc nổi tiếng mới đi giữ tên thì thường đã muộn.
Lưu ý cho khách Việt
- Đi đường đèo, lên hồ trên núi, nên hạn chế bia rượu: đường xa, độ cao và trời lạnh dễ làm mệt hơn.
Câu hỏi thường gặp
Bia Bud và Budweiser có phải là một không?
Bud là tên AB InBev dùng cho bia Budweiser của Mỹ ở những nước hãng không có quyền dùng tên Budweiser. Còn Budweiser Budvar là một loại bia khác, của Séc.
Bia nội địa nổi tiếng của Kazakhstan là gì?
Một nhãn quen thuộc là Karagandinskoe, của nhà máy bia Karaganda thuộc Efes Kazakhstan.
Bài liên quan
Vietkingtravel đang khảo sát và xây dựng hành trình Kazakhstan – Kyrgyzstan bay thẳng từ Hà Nội. Liên hệ Vietkingtravel để nhận thông tin lịch khởi hành.
Nguồn tham khảo
- Wikipedia: tranh chấp nhãn hiệu Budweiser
- Wikipedia: nhà máy bia Budweiser Budvar
- FoodNavigator: InBev và cuộc chiến tên Budweiser
- ABA Journal: phán quyết của tòa án châu Âu
- Supermarket News: bia Séc bán ở Mỹ với tên Czechvar
- Manufacturing.net: cuộc chiến trăm năm vì tên Budweiser
- Roalco.kz: bia Bud bán ở Almaty
- Anadolu Efes: lịch sử tập đoàn
- Ruwiki: nhà máy bia Karaganda
- Meduza: AB InBev Efes, nhà sản xuất Bud tại Nga
