Tour no shopping khác tour giá rẻ ở chỗ nào?

“Đi rẻ thế chắc lại bị lôi vào mấy chỗ bán thuốc bắc, bán ngọc, ngồi nghe cả buổi chứ gì.”

Câu này chúng tôi nghe gần như mỗi tuần, thường là từ người đã đi Trung Quốc một lần và về với một cái túi đồ mà đến giờ vẫn chưa dùng tới.

Rồi cũng chính người đó mở Google, gõ “tour Trung Quốc không shopping”, và thấy hàng loạt chương trình gắn chữ no shopping ngay trên tiêu đề.

Nói thẳng ngay đoạn này, để anh chị khỏi đọc hết bài mới biết chúng tôi đứng ở đâu: Vietkingtravel hiện chưa có chính sách “no shopping” bằng văn bản cho tuyến Vân Nam. Vậy nên bài này không phải bài quảng cáo chữ đó. Bài này giải thích chữ đó nghĩa là gì, tiền trong một chuyến đi chạy theo đường nào, và anh chị cần hỏi gì để tự kiểm bất kỳ đơn vị nào — kể cả chúng tôi.

“No shopping” không phải một tiêu chuẩn. Nó là một lời hứa của người bán

Đây là điều ít người nói ra.

Ở Việt Nam không có một quy chuẩn chung nào định nghĩa thế nào là “tour no shopping”. Không có con dấu, không có chứng nhận, không có cơ quan nào cấp nhãn đó cho một chương trình tour.

Nghĩa là chữ “no shopping” in trên trang bán tour chỉ có đúng một giá trị: giá trị của lời hứa và của tờ hợp đồng đứng sau nó.

Cùng hai chữ ấy, trên thị trường đang được dùng theo ít nhất ba nghĩa khác nhau:

Nghĩa 1 — không có điểm mua sắm thương mại nào trong lịch trình. Đoàn không dừng ở cửa hàng tơ lụa, ngọc, thảo dược, trà, đồ da. Đây là nghĩa chặt nhất, và cũng là nghĩa khách hiểu khi đọc.

Nghĩa 2 — có dừng, nhưng “không ép mua”. Đoàn vẫn vào cửa hàng, vẫn ngồi nghe giới thiệu, chỉ là không ai gí anh chị phải mở ví. Thời gian trong chương trình vẫn bị trừ đi.

Nghĩa 3 — “free shopping”, tức là thời gian tự do mua sắm. Đây là chữ gần giống nhưng nghĩa ngược hẳn: có hẳn một khoảng trong lịch trình để khách đi mua đồ, thường ở chợ hoặc phố thương mại.

Ba nghĩa. Một cụm từ. Người bán không sai khi dùng, nhưng người mua rất dễ hiểu sang nghĩa 1 trong khi thứ mình mua là nghĩa 2.

Cho nên câu hỏi đúng không phải “tour này có no shopping không”. Câu hỏi đúng là: “Trong bốn ngày có bao nhiêu lần dừng ở cửa hàng, mỗi lần bao lâu, và điều đó được ghi ở dòng nào trong hợp đồng?”

Vì sao một tour giá thấp gần như buộc phải có điểm mua sắm

Phần này là số học, không phải đạo đức.

Một chuyến đi bốn ngày cho một người có những khoản không co lại được bao nhiêu:

• Xe và nhiên liệu toàn tuyến
• Phòng khách sạn, nhân theo số đêm
• Các bữa ăn theo tiêu chuẩn suất
• Vé tham quan từng điểm
• Hướng dẫn viên, tài xế, phụ phí dọc đường
• Chi phí làm thủ tục xuất nhập cảnh cho từng khách
• Bảo hiểm du lịch
• Chi phí điều hành của công ty và phần lãi để công ty còn tồn tại

Cộng lại ra một con số sàn. Dưới con số đó, chương trình lỗ.

Khi giá bán ra nằm dưới sàn, phần thiếu phải được bù. Trên thực tế nó được bù từ ba nguồn:

Một là hoa hồng từ cửa hàng. Đoàn được dẫn vào, cửa hàng trả lại một phần doanh thu cho bên tổ chức. Muốn có nguồn này thì lịch trình bắt buộc phải chèn điểm dừng, và thời gian tham quan thật bị cắt tương ứng.

Hai là các khoản phát sinh dọc đường. Vé bổ sung, chương trình biểu diễn buổi tối, dịch vụ tại điểm, tiền tip không báo trước. Khoản này không nằm trong con số anh chị so lúc đầu.

Ba là hạ chuẩn so với mô tả. Khách sạn cùng “hạng sao” nhưng nằm xa trung tâm, bữa ăn giảm suất, xe cũ hơn.

Báo Dân Trí ngày 8/4/2024 đã mô tả một tour Vân Nam ba ngày ba đêm giá khoảng 5 triệu đồng: khách bị dẫn vào cửa hàng tơ lụa, thảo dược, trà, hàng gắn mác “ưu đãi chương trình hợp tác Việt – Trung”, giá tại chỗ cao hơn hàng bán online ở Việt Nam.

Đọc kỹ chuyện đó sẽ thấy: không ai móc túi ai cả. Cấu trúc thương mại của chuyến đi đã được thiết kế sẵn như vậy từ lúc niêm yết giá.

Cơ chế này chúng tôi bóc chi tiết hơn ở bài tour Trung Quốc giá rẻ, tiền đi đâu mất.

Vậy tour ghi “no shopping” thì đắt hơn bao nhiêu?

Câu trả lời sòng phẳng: đắt hơn đúng bằng phần hoa hồng mà bên tổ chức không còn thu được.

Một chương trình cắt hết điểm mua sắm là một chương trình tự nguyện bỏ một nguồn thu. Nguồn đó phải quay về nằm trong giá vé. Đó là lý do các tour gắn chữ này thường đứng ở nửa trên của dải giá thị trường, chứ hiếm khi ở đáy.

Từ đó ra một quy tắc đọc bảng giá mà anh chị dùng được ngay:

Giá thấp + hứa no shopping cùng lúc là tổ hợp cần hỏi kỹ nhất. Không phải vì nó chắc chắn sai, mà vì hai vế đó kéo ngược chiều nhau. Phải có một lời giải thích, và người bán làm thật thì giải thích được trong hai phút.

Lời giải thích hợp lý có thể là: chương trình ngắn ngày hơn, ít điểm hơn, khách sạn hạng thấp hơn, ít bữa ăn hơn, đi mùa thấp điểm, hoặc gom được đoàn lớn nên chi phí đầu người giảm.

Lời giải thích không hợp lý là im lặng, hoặc chuyển sang giục anh chị chuyển cọc.

Cách đối chiếu hai mức giá của cùng một tuyến, chúng tôi đặt riêng ở bài tour Vân Nam 2,6 triệu và 4,75 triệu khác gì nhau.

Lấy bảng giá thật của chúng tôi làm mốc mà soi

Chúng tôi đưa số của mình ra trước, để anh chị có cái mà so, chứ không phải để khoe rẻ.

Tuyến	Thời lượng	Giá niêm yết
Hà Khẩu – Bình Biên – Mông Tự (Châu Hồng Hà)	2 ngày 1 đêm	1.995.000đ
Bình Biên – Kiến Thủy – Khai Viễn – Mông Tự	3 ngày 3 đêm	3.389.998đ
Bình Biên – Di Lặc – Kiến Thủy – Khai Viễn – Mông Tự	4 ngày 4 đêm	4.750.000đ
Hà Khẩu – Côn Minh – núi tuyết Kiệu Tử	4 ngày 3 đêm	6.490.000đ
Hà Nội/Cát Bi – Lệ Giang – Shangri-La – Đại Lý	6 ngày 5 đêm	16.990.000đ

Nhìn bảng này ra một quy luật rất tầm thường mà lại rất hữu ích: ngày dài hơn thì giá cao hơn, đi sâu hơn thì giá cao hơn.

Tour 1.995.000đ không hề rẻ đáng ngờ. Nó rẻ vì nó có hai ngày, một đêm khách sạn, ít bữa ăn, ít điểm.

Cái đáng dừng lại là khi số ngày dài ra mà con số đứng yên hoặc tụt xuống. Lúc đó phần chênh lệch đang được lấy ở đâu đó, và anh chị có quyền hỏi ở đâu.

Trong mức 4.750.000đ của chương trình bốn ngày bốn đêm có: khách sạn tiêu chuẩn 4 sao, 9 bữa ăn, hướng dẫn viên nói tiếng Việt và tiếng Trung đi cùng suốt tuyến, vé tham quan các điểm trong chương trình, vận chuyển toàn tuyến, bảo hiểm du lịch.

Cách đọc giá cho đúng: đừng so con số với con số, hãy so con số với danh sách những thứ nằm trong con số đó.

Sáu câu hỏi để tự kiểm, và cách bắt nó thành chữ trong hợp đồng

Đây là phần đáng in ra để cạnh điện thoại.

1. “Chương trình này có bao nhiêu điểm dừng mua sắm?” Hỏi bằng con số, đừng hỏi bằng chữ “có ép mua không”. Người bán trả lời “không ép đâu cô chú” là chưa trả lời câu anh chị hỏi.

2. “Mỗi điểm dừng bao lâu?” Ba mươi phút và chín mươi phút là hai chuyến đi khác nhau. Bốn ngày mà mất bốn tiếng ngồi cửa hàng thì anh chị đã trả tiền cho một ngày tham quan không tồn tại.

3. “Những điểm đó nằm ở ngày nào, sau điểm tham quan nào?” Câu này lộ ra ngay chương trình có được thiết kế quanh điểm mua sắm hay không.

4. “Nếu tôi không muốn vào thì tôi ngồi đâu, ai trông tôi?” Đây là câu hỏi thật sự có giá trị. Ở nhiều chương trình, cả đoàn vào thì người không vào phải ngồi trên xe hoặc đứng ngoài cửa. Với cô chú lớn tuổi, một tiếng đứng ngoài giữa trưa không phải chuyện nhỏ.

5. “Cho tôi xem bảng bao gồm và không bao gồm bằng văn bản.” Chữ “giá từ” đứng một mình là cánh cửa để ngỏ cho phát sinh.

6. “Những gì anh chị vừa nói, ghi vào hợp đồng được không?” Câu này là câu quan trọng nhất trong sáu câu. Phản ứng của người bán với nó nói lên gần hết mọi thứ.

Và đây là cách bắt lời nói thành chữ. Anh chị đề nghị bổ sung vào hợp đồng dịch vụ du lịch một dòng đại ý:

“Chương trình có [số] điểm dừng mua sắm, gồm [tên loại cửa hàng], mỗi điểm không quá [số] phút. Khách có quyền không tham gia và được bố trí chỗ chờ. Ngoài các điểm nêu trên, bên tổ chức không bổ sung điểm dừng mua sắm nào khác.”

Nếu số điểm là 0 thì ghi số 0. Chữ số 0 trong hợp đồng có giá trị hơn hai chữ “no shopping” trên trang bán tour.

Bộ câu hỏi đầy đủ để dò một đơn vị trước khi xuống tiền nằm ở bài 7 câu phải hỏi công ty tour trước khi chuyển cọc.

Cũng phải nói cho công bằng: không phải chỗ mua nào cũng là bẫy

Đừng để bài này biến anh chị thành người sợ mọi cửa hàng.

Có ba thứ khác hẳn nhau, mà nhiều người gộp làm một:

Điểm mua sắm thương mại do bên tổ chức đưa vào lịch trình. Đây là thứ bài này đang nói. Nó nằm trong chương trình dù anh chị có muốn hay không.

Chợ và phố xá mà chính anh chị muốn ghé. Chợ đêm Kiến Thủy với món đậu phụ nướng, chợ biên mậu Hà Khẩu, phố cổ Mông Tự — đây là một phần của chuyến đi, và nhiều cô chú sang đó là để đi những chỗ như thế. Ở các quầy nhỏ này nên cầm sẵn ít tiền mặt nhân dân tệ, vì không phải quầy nào cũng nhận mã QR của thẻ nước ngoài.

Đặc sản mua về làm quà. Không ai cấm và cũng chẳng có gì phải giấu.

Ranh giới nằm ở một chữ: ai chọn. Anh chị chọn thì đó là mua sắm. Lịch trình chọn hộ thì đó là một khoản chi phí đã được tính vào giá vé từ trước, chỉ là trả bằng thời gian và bằng ví của anh chị.

Còn Vietkingtravel thì sao — nói cả phần chưa có

Nếu bài này chỉ dạy anh chị cách soi người khác thì nó mới xong một nửa.

Nửa còn lại: đem đúng sáu câu ở trên soi ngược lại chúng tôi.

Chúng tôi chưa có chính sách “no shopping” bằng văn bản cho tuyến Vân Nam. Chưa có thì không viết là có. Bài này vì thế không đưa ra câu hứa “chúng tôi không dẫn khách vào điểm mua sắm” — vì hứa mà không có văn bản đứng sau thì cũng chỉ là thêm một dòng chữ trên internet.

Khi nào có văn bản, chúng tôi công bố văn bản.

Trong lúc chờ, chúng tôi đề nghị anh chị làm đúng thứ mình vừa hướng dẫn: yêu cầu ghi rõ vào hợp đồng số điểm dừng mua sắm và thời lượng từng điểm, trước khi chuyển đồng cọc đầu tiên. Bị khách hỏi khó là việc của chúng tôi. Đoán mò rồi chịu thiệt không phải việc của anh chị.

Cái chúng tôi có và anh chị tra được: Vietkingtravel có giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành quốc tế, thành lập năm 2011, hơn 15 năm điều hành, văn phòng ở cả ba miền và chi nhánh tại Singapore, mỗi tháng phục vụ hơn 5.000 khách đi Singapore và Malaysia. Cách tự tra cứu một giấy phép, chúng tôi để ở bài cách kiểm tra giấy phép lữ hành quốc tế.

Còn toàn cảnh các kiểu mất tiền khi đi Vân Nam thì nằm ở bài đi Vân Nam có bị lừa không.

Một câu nữa cho đủ: tuyến Châu Hồng Hà đi bằng giấy thông hành, không phải xin visa Trung Quốc. Phần giấy tờ cụ thể cho từng trường hợp, anh chị gọi 0938.345.222 để được hướng dẫn đúng theo thời điểm đặt.

Hỏi nhanh, đáp thẳng

Tour no shopping là gì?

Là cách người bán mô tả chương trình không có điểm dừng mua sắm thương mại trong lịch trình. Ở Việt Nam không có quy chuẩn chung nào định nghĩa cụm từ này, nên nó chỉ có giá trị bằng đúng những gì được ghi trong hợp đồng dịch vụ du lịch. Hỏi bằng con số điểm dừng và số phút mỗi điểm, đừng hỏi bằng chữ.

Tour Trung Quốc không shopping có đắt hơn không?

Thường là có. Một chương trình bỏ điểm mua sắm là bỏ một nguồn thu từ hoa hồng cửa hàng, phần đó quay về nằm trong giá vé. Vì vậy tổ hợp “giá đáy thị trường” đi kèm lời hứa không shopping là tổ hợp cần hỏi kỹ nhất trước khi đặt.

Tour giá rẻ có phải lúc nào cũng bị ép mua sắm không?

Không. Giá thấp có thể hợp lý nếu chương trình ngắn ngày, ít bữa ăn, ít điểm — ví dụ tour 2 ngày 1 đêm niêm yết 1.995.000đ. Cái đáng nghi là khi số ngày dài ra mà giá vẫn đứng yên hoặc thấp hơn, và người bán không giải thích được phần chênh đó nằm ở đâu.

Làm sao ghi chuyện mua sắm vào hợp đồng tour?

Đề nghị bổ sung một điều khoản nêu rõ số điểm dừng mua sắm, loại cửa hàng, thời lượng tối đa mỗi điểm, quyền không tham gia và chỗ chờ cho khách không vào. Nếu không có điểm nào thì ghi con số 0. Hợp đồng ký trước khi chuyển cọc, không phải ký sau.

Vietkingtravel có tour Vân Nam no shopping không?

Hiện chúng tôi chưa có chính sách no shopping bằng văn bản cho tuyến Vân Nam, nên chúng tôi không dùng cụm từ đó để bán tour. Anh chị cứ yêu cầu ghi rõ lịch trình và các điểm dừng vào hợp đồng, rồi đối chiếu khi đi. Có văn bản thì chúng tôi công bố văn bản.

Trước khi anh chị gọi cho bất kỳ ai

Bài này không dựng lên để anh chị đặt tour của chúng tôi. Nó dựng lên để anh chị cầm sẵn sáu câu hỏi khi gọi cho bất kỳ đơn vị nào — kể cả khi số anh chị bấm không phải số của chúng tôi.

Nếu anh chị muốn thử bộ câu hỏi đó ngay bây giờ, cứ bấm 0938.345.222, gọi hoặc nhắn Zalo. Hỏi số điểm dừng, hỏi thời lượng, hỏi bảng bao gồm và không bao gồm, hỏi cả cái chúng tôi chưa có. Chúng tôi trả lời bằng đúng những gì đang có văn bản.

Muốn có chương trình cụ thể mà hỏi cho sát, anh chị mở tour Bình Biên – Di Lặc – Kiến Thủy – Khai Viễn – Mông Tự 4 ngày 4 đêm, 4.750.000đ, hoặc chương trình ngắn hơn Hà Khẩu – Bình Biên – Mông Tự 2 ngày 1 đêm, 1.995.000đ, đọc kỹ phần bao gồm rồi gọi.

Người hỏi kỹ trước khi đi là người ít phải phàn nàn sau khi về.