Ở ba thung lũng nhỏ thuộc huyện Chitral, tây bắc Pakistan, có một cộng đồng khoảng vài nghìn người giữ tín ngưỡng, ngôn ngữ, trang phục và lễ hội khác hẳn phần còn lại của đất nước. Họ là người Kalash.
Mục lục
Ba thung lũng
- Bumburet — lớn nhất và dễ tiếp cận nhất, có nhiều cơ sở lưu trú.
- Rumbur — nhỏ hơn, ít khách hơn.
- Birir — xa và ít khách nhất.
Cả ba nằm ở vùng chân dãy Hindu Kush, gần biên giới Afghanistan, cách thị trấn Chitral khoảng 2 – 3 tiếng xe theo đường núi.
Người Kalash
Người Kalash nói tiếng Kalasha, thuộc nhóm ngôn ngữ Dardic của ngữ hệ Ấn-Âu.
Điểm khiến cộng đồng này được chú ý là tín ngưỡng truyền thống — một hệ thống đa thần với các nghi lễ gắn với mùa vụ, chăn thả và vòng đời. Đây là cộng đồng duy nhất ở Pakistan còn duy trì tín ngưỡng này ở quy mô cộng đồng.
Về nguồn gốc, có nhiều giả thuyết được lưu truyền — trong đó có câu chuyện cho rằng họ là hậu duệ quân của Alexander Đại đế. Cần nói rõ: đây là truyền thuyết phổ biến, chưa được khoa học xác nhận. Các nghiên cứu di truyền và ngôn ngữ học cho kết quả phức tạp hơn nhiều và vẫn đang tiếp tục.
Chúng tôi nêu câu chuyện này vì nó xuất hiện trong hầu hết tài liệu du lịch, chứ không khẳng định nó đúng.
Trang phục và nhà cửa
Phụ nữ Kalash mặc áo dài đen thêu màu, đội mũ đặc trưng gắn vỏ ốc, cườm và lông vũ. Đây là hình ảnh xuất hiện trong hầu hết bài viết về vùng này.
Nhà truyền thống xây bằng gỗ và đá, dựng tầng trên sườn dốc — mái nhà này thành sân của nhà phía trên.
Lễ hội
Có ba lễ hội chính trong năm:
- Chilam Joshi — lễ mùa xuân, thường vào khoảng tháng 5. Đây là lễ hội thu hút nhiều khách nhất.
- Uchal — lễ mùa gặt, khoảng tháng 8.
- Chawmos — lễ đông chí, khoảng tháng 12, là lễ quan trọng nhất trong năm với cộng đồng.
Ngày cụ thể thay đổi theo năm — cần hỏi trước, không tra được chính xác từ xa.
⚠️ Ứng xử khi tới đây
Đây là phần quan trọng nhất của bài này.
Kalash là một cộng đồng nhỏ, đang chịu áp lực lớn từ du lịch. Những điều các tổ chức bảo tồn văn hóa và chính người Kalash thường nhắc:
- Xin phép trước khi chụp ảnh người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em. Đây không phải chuyện lịch sự thông thường mà là vấn đề đã gây căng thẳng thật.
- Không coi lễ hội là màn trình diễn. Đó là nghi lễ tôn giáo của họ.
- Không vào khu vực nghi lễ nếu không được mời.
- Không phát tiền hay quà cho trẻ em — việc này tạo thói quen xin và đã được nhiều tổ chức khuyến cáo.
- Mua đồ thủ công trực tiếp từ người làm nếu muốn đóng góp cho cộng đồng.
Đi thế nào và mùa nào
Từ Islamabad tới Chitral mất khoảng 10 – 12 tiếng đường bộ qua đường hầm Lowari, hoặc bay nội địa tới Chitral (phụ thuộc thời tiết). Từ Chitral vào các thung lũng Kalash thêm 2 – 3 tiếng đường núi.
Mùa đi: tháng 5 – 9. Mùa đông đường vào khó và lạnh, nhưng đó lại là mùa có lễ Chawmos.
Bài liên quan
Vì sao Vietkingtravel viết loạt bài này
Ngày 22/9/2026 tại Hà Nội, Vietkingtravel (thuộc VINATAT Group) nhận phần điều phối khách mời và kết nối B2B cho hội nghị xúc tiến du lịch Việt Nam – Pakistan, do Đại sứ quán Pakistan tại Việt Nam tổ chức, Đại sứ quán Việt Nam tại Pakistan phối hợp, cùng CLB Lữ hành UNESCO Hà Nội. Chúng tôi ngồi đối diện 18 doanh nghiệp lữ hành Pakistan suốt một buổi sáng, gặp Đại sứ Kohdayar Marri và ông Hameedullah Nasar — Thư ký Văn hóa, Du lịch và Lưu trữ tỉnh Balochistan.
Loạt bài này không bán tour. Đội ngũ chúng tôi chưa từng đặt chân tới Pakistan; mọi dữ kiện đều dẫn từ nguồn quốc tế công khai (UNESCO, tài liệu du lịch bản địa Pakistan) và tài liệu do chính các đối tác Pakistan cung cấp tại sự kiện. Chúng tôi viết vì tiếng Việt gần như chưa có nội dung tử tế về đất nước này.
Vietkingtravel — Công ty TNHH Du lịch và Công nghệ Việt Nam. Giấy phép lữ hành quốc tế số 01-1082/2018/TCDL-GP LHQT.
