Hẻm núi Jety-Oguz: vách đá Bảy con bò và Trái tim tan vỡ

Jety-Oguz là thung lũng có vách đá đỏ ở sườn bắc dãy Terskey Ala-Too, cách Karakol không xa. Hai khối đá được chụp nhiều nhất ở đây là “Bảy con bò” và “Trái tim tan vỡ”. Mỗi khối đá gắn với một truyền thuyết của người Kyrgyz. Trong một buổi sáng, du khách vừa ngắm được màu đỏ của đá trên nền rừng lá kim, vừa nghe được những câu chuyện mà người dân vùng Issyk-Kul vẫn kể cho nhau.

Jety-Oguz ở đâu, đi thế nào

Các vách đá Jety-Oguz thuộc huyện Jety-Oguz, tỉnh Issyk-Kul, cách thành phố Karakol khoảng 25 km về phía tây nam. Ngay dưới chân vách đá có khu điều dưỡng (sanatorium) Jety-Oguz thời Xô Viết, ở độ cao khoảng 2.000 m hoặc hơn tùy nguồn.

• Từ Karakol: đi xe riêng hoặc taxi là tiện nhất. Ai đi tự túc có thể đi xe buýt số 371 từ Karakol lên khu điều dưỡng.
• Trong lịch trình ghép: Jety-Oguz thường được đi vào buổi sáng sau đêm nghỉ ở Karakol. Sau đó đoàn men theo bờ nam hồ Issyk-Kul về phía tây, ghé hẻm núi Skazka rồi về làng Bokonbaeva.
• Đoạn đường cuối vào thung lũng hẹp, đi chậm. Khối đá “Trái tim tan vỡ” nằm bên đường dẫn vào, trước khi tới cụm “Bảy con bò”.

Lịch sử, truyền thuyết và điều đặc biệt

Cái tên “Bảy con bò”. Trong tiếng Kyrgyz, “jeti” là bảy, “ögüz” là con bò đực. Theo Wikipedia, tên gọi đến từ hình dạng dãy vách đá giống một đàn bò, và từ truyền thuyết về người vợ của một vị khan.

Truyền thuyết “Bảy con bò” (kể theo dị bản phổ biến). Một vị khan cướp vợ của một vị khan khác. Người chồng bị cướp vợ hỏi ý một nhà thông thái và được khuyên giết người phụ nữ để trả thù. Trong một bữa tiệc tang, người ta mổ bò. Khi con bò cuối cùng ngã xuống, người phụ nữ bị đâm chết. Máu cô chảy thành dòng, cuốn đàn bò xuống thung lũng, và nơi chúng dừng lại hóa thành những vách đá đỏ. Có dị bản kể là chín con bò thay vì bảy. Đây là truyện dân gian, không phải sự kiện lịch sử.

Truyền thuyết “Trái tim tan vỡ”. Khối đá đỏ bị nứt đôi được kể là trái tim của một cô gái đẹp. Hai chàng trai cùng yêu cô đã đấu với nhau đến chết, và cô gái đau buồn mà chết theo. Mỗi nguồn kể chi tiết hơi khác nhau, nhưng ý chính giống nhau.

Góc nhìn địa chất. Wikipedia mô tả vách đá Jety-Oguz là đá cuội kết đỏ có tuổi kỷ Đệ Tam. Nhiều trang du lịch gọi chung là sa thạch đỏ. Hình dạng răng cưa hiện nay là kết quả của quá trình phong hóa, xói mòn lâu dài. Năm 1975, khu vực được lập thành khu bảo tồn để giữ gìn cấu tạo địa chất này. Theo Wikipedia, khu này được xếp hạng III theo IUCN (di tích, thắng cảnh tự nhiên).

Khu điều dưỡng thời Xô Viết. Khu điều dưỡng Jety-Oguz dùng nguồn nước khoáng nóng của thung lũng. Theo Nomadsland, nguồn nước này được nghiên cứu từ năm 1926 và khu nhà khởi công năm 1931. Advantour và Orexca ghi năm xây là 1932. Theo Orexca, đây cũng là nơi diễn ra cuộc gặp đầu tiên giữa Tổng thống Kyrgyzstan Askar Akayev và Tổng thống Nga Boris Yeltsin năm 1991.

Nên xem, nên làm gì

• Dừng ở điểm ngắm “Trái tim tan vỡ” trên đường vào thung lũng. Khối đá nhìn rõ nhất từ bên đường, không cần leo.
• Chụp cụm vách “Bảy con bò” ở cửa thung lũng, gần khu điều dưỡng. Ánh sáng buổi sáng làm màu đỏ của đá nổi hơn.
• Đi bộ nhẹ vào sâu thung lũng theo con đường đất dọc suối, ngắm rừng lá kim và đồng cỏ. Khoảng 5 km phía nam khu điều dưỡng là thung lũng có hoa anh túc nở từ tháng 5 đến đầu hè. Đi tháng 10 thì không có hoa, nhưng đồng cỏ đổi màu vàng nâu.
• Cưỡi ngựa ngắn: một số chương trình tour bố trí cưỡi ngựa trong thung lũng. Ai chưa quen nên yêu cầu người dắt ngựa đi kèm.
• Nhìn khu điều dưỡng cũ với kiến trúc thời Xô Viết. Nếu muốn dùng dịch vụ tắm nước khoáng ở đây, nên hỏi trước giờ mở cửa và lưu ý sức khỏe của cơ sở.

Thời điểm đẹp và thời tiết

Từ cuối xuân đến hết hè, thung lũng xanh, có hoa, đường dễ đi. Mùa thu, cỏ và cây rụng lá ngả vàng, đặt cạnh vách đá đỏ cho khung ảnh nhiều màu hơn.

Tháng 10: Jety-Oguz cao hơn Karakol vài trăm mét. Trong khi đó, nhiệt độ trung bình tháng 10 ở Karakol đã chỉ khoảng 12–13°C ban ngày và quanh 0°C ban đêm (Wikipedia). Vì vậy ở thung lũng nên tính đến khả năng lạnh hơn, gió mạnh, đường đất có thể đóng băng buổi sáng. Từ giữa tháng 10 vùng núi Kyrgyzstan đã có thể có tuyết sớm: báo Dân trí kể nhóm khách Việt gặp tuyết ở vườn quốc gia Ala Archa vào thời điểm này. Đi vào khoảng giữa buổi sáng là hợp lý, khi nắng đã lên và đá bắt sáng đẹp.

Kinh nghiệm cho khách Việt

• Giày và áo: mang giày đế bám, vì đường đất và sỏi trơn khi ẩm. Mặc áo nhiều lớp và áo gió, thêm mũ len và găng tay mỏng.
• Không leo lên vách đá: đá cuội kết dễ bong, lở. Chỉ chụp ảnh từ lối đi và các điểm dừng có sẵn.
• Độ cao khoảng 2.000 m: phần lớn khách thấy bình thường. Người có bệnh tim mạch, huyết áp nên đi chậm, tránh gắng sức và hỏi ý kiến bác sĩ trước chuyến đi.
• Nhà vệ sinh: trong thung lũng rất ít, thường chỉ có ở khu điều dưỡng hoặc quán ăn. Nên đi vệ sinh trước khi rời Karakol.
• Tiền mặt: cưỡi ngựa, quán nhỏ và dịch vụ ở khu điều dưỡng thường chỉ nhận tiền som.
• Flycam: thung lũng rộng, cảnh hợp bay. Tuy vậy, hãy hỏi đơn vị tổ chức về quy định hiện hành, và tránh bay sát người cũng như đàn gia súc.

Câu hỏi thường gặp

Jety-Oguz có nghĩa là gì?

“Jety-Oguz” trong tiếng Kyrgyz nghĩa là “bảy con bò đực”. Tên gọi xuất phát từ hình dạng dãy vách đá đỏ và truyền thuyết về đàn bò hóa đá.

Đi Jety-Oguz mất bao lâu?

Thung lũng cách Karakol khoảng 25 km. Nếu chỉ dừng ngắm “Trái tim tan vỡ”, chụp “Bảy con bò” và đi bộ nhẹ thì một buổi sáng là đủ. Muốn đi sâu vào thung lũng hoặc cưỡi ngựa lâu hơn thì cần thêm thời gian.

Tháng 10 đi Jety-Oguz có lạnh không?

Có. Ban đêm và sáng sớm có thể quanh hoặc dưới 0°C, và có khả năng gặp tuyết sớm trên cao. Ban ngày có nắng thì dễ chịu hơn, nhưng vẫn cần áo ấm, áo gió và giày bám tốt.

Điểm đến liên quan

• Karakol: nhà thờ gỗ Holy Trinity và thánh đường Dungan
• Hẻm núi Skazka
• Làng Bokonbaeva: đại bàng, suối nóng, lều du mục
• Hồ Issyk-Kul

Vietkingtravel đang khảo sát và xây dựng hành trình Kazakhstan – Kyrgyzstan bay thẳng từ Hà Nội. Liên hệ Vietkingtravel để nhận thông tin lịch khởi hành.

Nguồn tham khảo

• Wikipedia – Jeti-Ögüz Rocks
• Advantour – Jeti Oguz Rocks
• Eurasia.travel – Скалы Джети-Огуз
• Orexca – Jety Oguz
• Nomadsland – Jeti Oguz sanatorium
• Wikipedia – Karakol (bảng khí hậu)
• Dân trí (27/11/2024) – Khách Việt đến Kyrgyzstan