Bài trước chúng tôi đã nói về hoa mùa xuân — mận trắng, đào hồng, cải vàng. Bài này nói về thứ quan trọng hơn hoa: con người.
Vì mùa xuân ở cao nguyên đá không phải mùa để ngắm cảnh. Đó là mùa để gặp.
Mục lục
Vì sao mùa xuân là mùa của người, không phải của cảnh
Suốt cả năm, người vùng cao bận. Bận ngô, bận lúa, bận nương. Chỉ sau Tết, khi vụ mùa đã xong và vụ mới chưa bắt đầu, họ mới có khoảng nghỉ.
Đó là lúc bà con mặc bộ đồ đẹp nhất, đi chợ, đi hội, đi thăm nhau. Cả một vùng đá xám bỗng đầy màu — không phải màu hoa, mà màu váy áo của người Mông, người Dao, người Lô Lô, người Tày.
Nếu bạn từng thấy Hà Giang trong ảnh và nghĩ đó là một vùng đất khắc nghiệt, im lặng — thì mùa xuân là lúc bạn thấy mặt kia của nó.
Chợ phiên mùa xuân — đông vui nhất năm
Chợ phiên vùng cao không phải chợ mua bán đơn thuần. Đó là nơi người ta đi để gặp nhau. Nhiều người đi bộ từ sáng sớm, vượt mấy quả đồi, không phải để mua gì cụ thể.
Lịch chợ phiên chính:
| Chợ | Họp khi nào |
|---|---|
| Chợ phiên Đồng Văn | Sáng Chủ nhật hằng tuần, ngay trung tâm |
| Chợ phiên Mèo Vạc | Sáng Chủ nhật hằng tuần, từ khoảng 4h sáng tới chiều |
| Chợ Khâu Vai | Các ngày 2, 7, 12, 17, 22, 27 âm lịch hằng tháng |
| Chợ tình Khâu Vai | Mỗi năm một lần duy nhất, ngày 27 tháng 3 âm lịch |
💡 Mẹo xếp lịch mà rất ít khách miền Nam biết: nếu muốn đi chợ phiên Đồng Văn hoặc Mèo Vạc, lịch trình của bạn phải có một đêm ngủ lại đúng trước Chủ nhật. Chợ họp và tan rất sớm — nhiều đoàn tới nơi lúc 9–10 giờ thì chợ đã vãn. Đây là chi tiết phải tính từ lúc chọn ngày bay, không phải tính lúc lên tới nơi.
Đi chợ phiên nên làm gì:
- Đi sớm. Chợ đẹp nhất lúc 6–8 giờ sáng.
- Ăn một bát thắng cố hoặc cháo ấu tẩu ngay tại chợ.
- Mua vài thứ của bà con — mật ong bạc hà, chè Shan tuyết, vải thổ cẩm.
- Xin phép trước khi chụp ảnh người dân. Đây là chợ của họ, không phải sân khấu.
Lễ hội đầu năm
Sau Tết là mùa lễ hội của các dân tộc trên cao nguyên đá.
Lễ hội Gầu Tào của người Mông — thường tổ chức trong khoảng mùng 1 đến rằm tháng Giêng. Đây là lễ hội cầu phúc, cầu con, cầu mùa. Trong hội có các trò chơi dân gian, hát đối, thổi khèn.
Điều đáng quý: đây là lễ hội của bà con làm cho chính mình, không phải chương trình dựng cho khách xem. Bạn tới là tới với tư cách khách được mời vào một dịp riêng của người ta — nên cách ứng xử quan trọng hơn cái máy ảnh.
Đi Hà Giang dịp Tết — nên hay không?
Câu trả lời thật: rất đáng, nhưng phải chuẩn bị khác thường.
Cái được
- Không khí Tết vùng cao — khác hoàn toàn Tết dưới xuôi
- Hoa đào, hoa mận bắt đầu nở
- Chợ phiên và lễ hội đầu năm
- Bà con rảnh, cởi mở, dễ trò chuyện hơn ngày thường
Cái phải chấp nhận
- Nhiều hàng quán đóng cửa trong mấy ngày Tết
- Một số dịch vụ nghỉ — phải hỏi kỹ trước, đặc biệt là thuyền, nhà hàng
- Giá vé máy bay cao nhất năm — đây là khoản đội lên rõ nhất với khách bay từ TP.HCM và Đà Nẵng
- Rất lạnh
- Bà con cũng ăn Tết — nên đừng kỳ vọng dịch vụ vận hành như ngày thường
Nếu bạn muốn không khí Tết mà không muốn mấy bất tiện đó, đi sau mùng 5 Tết đến rằm tháng Giêng là khoảng dễ chịu nhất: hàng quán mở lại, hoa đã bung, lễ hội bắt đầu, mà vẫn còn nguyên không khí đầu năm.
Đi mùa xuân cần biết ba điều
① Vẫn rất lạnh. Tháng 1–2 là mùa lạnh nhất. Với người quen khí hậu miền Nam, đây là phần chuẩn bị nghiêm túc — áo khoác dày thật, mũ len, khăn, găng tay, tất dày.
② Sương mù. Mùa xuân hay có sương. Đẹp và huyền ảo, nhưng có thể che tầm nhìn ở Mã Pí Lèng và cột cờ Lũng Cú. Không ai đảm bảo trước được điều này.
③ Sang tháng 3 thì dễ chịu nhất. Trời đã ấm lên, hoa lê hoa cải vẫn còn, đường khô, ít khách. Nếu bạn ngại lạnh mà vẫn muốn mùa xuân — tháng 3 là câu trả lời.
Cách đi cho tử tế
Phần này chúng tôi muốn viết, dù nó không giúp bán thêm chuyến nào.
Mùa xuân là lúc bạn ở gần đời sống của bà con nhất. Vài điều nên nhớ:
- Xin phép trước khi chụp ảnh người, đặc biệt là trẻ em và người già.
- Đừng cho trẻ em tiền hay kẹo. Nếu muốn giúp, hãy mua hàng của bà con hoặc gửi qua nhà trường, thôn bản.
- Vào nhà ai thì hỏi trước, và bỏ giày nếu chủ nhà bỏ giày.
- Được mời rượu thì uống một chén là đủ lễ — không cần cố.
- Mua đồ thì trả đúng giá, đừng mặc cả quá tay. Chênh mấy chục nghìn với bạn là nhỏ, với người bán là một buổi chợ.
Người vùng cao rất hiếu khách. Cách bạn cư xử hôm nay quyết định cách họ đón đoàn khách Việt tiếp theo.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Chợ phiên Đồng Văn, Mèo Vạc họp ngày nào? Cả hai họp sáng Chủ nhật hằng tuần. Nên có mặt sớm vì chợ tan sớm.
Hỏi: Chợ tình Khâu Vai họp khi nào? Mỗi năm một lần, ngày 27 tháng 3 âm lịch. Ngoài ra chợ Khâu Vai còn họp các ngày 2, 7, 12, 17, 22, 27 âm lịch hằng tháng.
Hỏi: Đi Hà Giang dịp Tết có nhiều hàng quán đóng cửa không? Có, nhất là mấy ngày đầu Tết. Đi sau mùng 5 thì đỡ hơn nhiều.
Hỏi: Mùa xuân có lạnh không? Tháng 1–2 rất lạnh. Tháng 3 ấm dần và dễ chịu.
Hỏi: Mùa xuân có đông khách không? Trừ mấy ngày Tết thì vắng hơn hẳn mùa hoa tam giác mạch.
Muốn đi đúng phiên chợ và đúng hội?
Chợ phiên thì có lịch cố định, nhưng lễ hội của bà con thì mỗi năm mỗi khác, và mỗi xã một kiểu.
Anh Nông Văn Hưng là người Tày, sinh ra ở Bắc Mê, sống ngay tại Hà Giang. Với anh đây không phải “điểm tham quan” mà là quê. Bạn muốn đi đúng phiên chợ hay đúng hội đầu năm? Nhắn cho chúng tôi để xếp lịch cho khớp — vì việc này phải tính từ lúc chọn ngày bay.
VỀ NGƯỜI VIẾT
Bài viết được thực hiện bởi đội ngũ Vietkingtravel — thành viên VINATAT Group, dưới sự dẫn dắt của ông Mai Tiến Tần, Chủ tịch & Nhà sáng lập. Ông đi lên từ nghề Tour Leader và lập công ty du lịch đầu tiên năm 2011; sau 15 năm, hệ sinh thái VINATAT hiện có 19 thương hiệu, riêng Vietkingtravel phục vụ khoảng 5.000 khách mỗi tháng trên tuyến Singapore – Malaysia.
Nội dung tuyến Hà Giang được thẩm định bởi ông Nông Văn Hưng — hướng dẫn viên bản địa người Tày, sinh ra ở Bắc Mê, sống tại Hà Giang, người đại diện của chúng tôi tại địa phương. Ông là hướng dẫn viên du lịch nội địa, thẻ hành nghề số 202 230 142 (giá trị đến 20/02/2028), đã dẫn đoàn trên cung Hà Giang 10 năm, phục vụ hàng trăm nhóm khách, và đã đào tạo hơn 30 hướng dẫn viên trẻ trong vùng.
Vietkingtravel là thương hiệu của Công ty TNHH Du lịch và Công nghệ Việt Nam (VINATAT CO.,LTD) — mã số thuế 0105622865 — Giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành quốc tế số 01-1082/2018/TCDL-GP LHQT, do Tổng cục Du lịch cấp ngày 02/07/2018. Nhãn hiệu vietkingtravel.com được bảo hộ theo Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu số 266617 của Cục Sở hữu trí tuệ.
Văn phòng: Hà Nội · Đà Nẵng · TP. Hồ Chí Minh — Hotline: 0938 345 222 · Zalo: 0938 345 222
Mùa xuân — lúc bạn gặp người, không chỉ ngắm cảnh. Tour Hà Giang mùa xuân khởi hành từ TP.HCM và Đà Nẵng, trọn gói gồm vé máy bay, lịch trình xếp khớp phiên chợ Chủ nhật và hội đầu năm của bà con. 👉 Xem lịch khởi hành mùa xuân — hoặc gọi/nhắn Zalo 0938 345 222
